Modernizm i śmierć. Polski pawilon na Biennale Architektury w Wenecji

Figury niemożliwe - wizualizacja  Kacper Kępiński - Instytut Architektury a

Już 7 czerwca rozpocznie się 14. Biennale Architektury w Wenecji. Tydzień później 16 czerwca zainaugurowana zostanie w warszawskiej Zachęcie wystawa „Monument. Architektura Adolfa Szyszko-Bohusza”. Co łączy oba, tak przeciez różne w skali, projekty? Chodzi o ikoniczny baldachim znad grobu Marszałka Piłsudskiego. Będzie on wykorzystany na stołecznej ekspozycji, a w polskim pawilonie na Biennale stanie się osią projektu: „Figury Niemożliwe”.

W tym roku kuratorami polskiego pawilonu są członkowie Fundacji Instytut Architektury: Dorota Jędruch, Marta Karpińska, Dorota Leśniak-Rychlak i Michał Wiśniewski. Wspólnie z rysownikiem Jakubem Woynarowskim przygotowali oni bardzo charakterystyczny projekt, pozostający w ścisłym związku z tematem wystawy: „Fundamenty. Absorbowanie nowoczesności 1914-2014”.

Pomnik śmierci – Pomnik narodu

Centrum polskiego pawilonu ma być wykonana w skali 1:1 replika baldachimu znad grobu marszałka Józefa Piłsudskiego w Katedrze Wawelskiej. Oryginał został zaprojektowany w 1937 roku przez Adolfa Szyszko-Bohusza. Nie chodzi tu jednak o kopiowanie samej formy architektonicznej dzieła. Baldachim, co głośno komentowane było już w czasie jego realizacji, powstawał z żelaza przetopionego ze spoliów. Do budowy struktury użyto fragmentów rozebranego pomnika Bismarcka z Poznania, austriackich armat, czy wreszcie kolumn z rozebranej kilka lat wcześniej warszawskiej cerkwi Aleksandra Newskiego. Architektura w znaczący sposób wchodziła w politykę i stawała się nośnikiem treści. To właśnie ten aspekt stał się przedmiotem zainteresowania kuratorów pawilonu. Trudny romans sztuki z władzą skłania ich do pytań o charakter tej ostatniej.

DIAGRAM_3_417x316cm
Figury niemożliwe - wizualizacja  Kacper Kępiński - Instytut Architektury

Równocześnie „polityczny” sposób powstania baldachimu prowokuje do postawienia pytania o źródła polskiego modernizmu i problemu, na czym miała by rzeczywiście polegać różnica odcinająca go od epoki nowożytnej, czy XIX wieku. Symboliczny, propagandowy charakter sztuki oficjalnej II RP, która rości sobie prawo do degradowania śladów minionej epoki zaborów nie jest niczym nowym. Jeszcze baldachim nad grobem św. Piotra w Rzymie powstawał z materiałów uzyskanych z niszczejących, pogańskich świątyń wiecznego miasta…

Jakkolwiek trudnych czy niewygodnych pytań nie stawiała by narracja wystawy, nie zabraknie na niej również ciekawych akcentów plastycznych. Smaczkiem ma stać się ingerencja w oryginalny model baldachimu. Jakub Woynarowski zdecydował się ukształtować kopię baldachimu tak, aby górna płyta sprawiała wrażenie lewitującej. Stąd nazwa projektu: „Figury niemożliwe”.

Twórcy projektu mówią o nim:

Koncepcja wystawy Figury niemożliwe dotyczy skomplikowanej relacji modernizmu i polityki w warunkach odradzającego się po 1918 roku polskiego państwa. Nowoczesność jako obiekt narodowej ambicji i element międzynarodowej aspiracji, sąsiadująca z odwołaniem do tradycji – misternie budowanych historycznych mitów, figurą zmartwychwstania i zwycięskiej klęski. Oficjalne obrzędy pogrzebowe, kult relikwii narodowych świętych – wodzów i poetów, mit istniejącego i nieistniejącego państwa – służą Polakom za fundament ich chybotliwej tożsamości. Stosunek Polaków do nowoczesności jest tak złożony, jak wieloznaczne jest samo pojęcie modernizmu. Czy wpisujemy się w zainicjowany po 1918 wyścig krajów Europy w stronę wieloaspektowo rozumianej modernizacji? Na ile sytuacja polska jest typowa, a na ile wyłączna dla porozbiorowego (postkolonialnego) państwa będącego najpierw teoretycznym konstruktem? Czy ambiwalentny stosunek do nowoczesności jest dziś kluczem do zrozumienia naszej specyficznej, nie zawsze czytelnej dla ludzi z zewnątrz kultury? To problemy, które chcemy podjąć w odpowiedzi na zaproponowane przez Rema Koolhaasa hasło przyszłorocznego biennale.

 

pawilon polski

wawel

FIGURY NIEMOŻLIWE

komisarz Pawilonu Polskiego: Hanna Wróblewska
zespół kuratorski: Instytut Architektury – Dorota Jędruch, Marta Karpińska, Dorota Leśniak-Rychlak, Michał Wiśniewski
koncepcja artystyczna: Jakub Woynarowski

fotografie: materiały prasowe

www.instytutarchitektury.org

Tagi:
Skomentuj:
Loading Facebook Comments ...

Komentarze

0 komentarzy